ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ  ΠΑΡΠΑΡΙΑΣ

Τον 17ο και 18ο αιωνα και πισω , το σχολειο και τα γραμματα ηταν <<αγνωστες>> λεξεις στα μερη μας τα Βορειοχωρα στη Β.Δ. Χιο. Αν καποιος ηθελε να μαθει το παιδι του γραμματα επρεπε να παει στη Χωρα και ισως στην Βολισσο απο τον 18ο αιωνα και βεβαια μιλαμε μονο για αγορια. Τα κοριτσια απο τις αρχες του 20ου αιωνα φαινονται στο σχολειο αλλα για 2-3 ταξεις ισα-ισα για γραφη και αναγνωση.

Στο χωριο μας το πρωτο αποδεικτικο στοιχειο διδασκαλιας που εχουμε ειναι ενα Νοταριακο εγγραφο αγοραπωλησιας χωραφιου οπου εμφανιζεται Αναγνωστης-Μνημων ο Ιωαννης Μπιλικας δημοδιδασκαλος το 1826.Σε αυτο συνηγορει το οτι το 1844 υπηρχε Νοταρος-Αναγνωστης ο Παρπαρουσης Παναγιωτης Πασουλης ισως απο τις <<πρωτες φουρνιες>> των γραμματιζουμενων χωριανων. Για την ελευση και διαμονη των δασκαλων τοτε στα χωρια φροντιζαν Χιακες αδελφοτητες  και επιφανεις  Χιωτες κυριως του εξωτερικου. Για το χωριο μας απο γραφομενα και μαρτυριες παλαιοτερων ενδιαφεροταν Παρπαρουσοι και Χιωτες που διεμεναν στην Αιγυπτο-Αλεξανδρεια.Ετσι μπορουμε να πουμε - με καθε επιφυλαξη - οτι μετα το 1826-1827 πεντε-εξι χρονια μετα την σφαγη της Χιου στο χωριο μας λειτουργησε το 1ο δημοτικο σχολειο με δημοδιδασκαλο τον Ιωαννη Μπιλικα.

Και ποιο ηταν το 1ο σχολειο? Απο μαρτυριες παλαιοτερων ηταν το σπιτι της Κωνστανταραινας στη Λοτζα. Φανταστειτε το 1827 Παρπαρια και τρυπες 69 <<ψυχες>> ποσα παιδια να ηταν τοτε και ποσα να πηγαιναν σχολειο και μιλαμε μονο για αγορια. Μεσα σε ενα σπιτι της εποχης καπως ευρυχωρο που θα ηταν προφανως και το σπιτι του δασκαλου. Ενας μαυροπινακας και καρεκλακια-κορμαλακια για τα παιδια  η' και καταχαμα , πλακες-πινακακιδες αν ειχαν για γραφη τα παιδια με κονδυλι (κιμωλια) και σπογγο για σβησιμο, δεν υπηρχαν βιβλια και τετραδια τοτε. Το μελανι με φτερο και  πενα ακομη  αργοτερα ηταν δυσευρετο στα μερη μας μονο οι Νοταροι-Αναγνωστες που ηξεραν γραφη τα χρησιμοποιουσαν.

Ετσι  κυλουσαν τα χρονια το χωριο αναπτυχθηκε ο πληθυσμος αυξηθηκε και οι αναγκες για αιθουσας διδασκαλιας μεγαλωσαν.Εκει γυρω στο 1880  ηταν επιτακτικη αναγκη  η δημιουργια κανονικου σχολειου κατι που πηρε σαρκα και οστα  και τον Σεπτεμβρη του 1888 η Παρπαρια βρεθηκε με ενα ολοκαινουριο πετρινο διωροφο σχολειο οπου ο επανω οροφος ηταν η αιθουσα διδασκαλιας και κατω το σπιτι του δασκαλου και βοηθητικοι χωροι.

Το χωραφι εμπρος απο το σχολειο παραχωρηθηκε απο χωριανους (οικογενεια Τσουκαλα) και αποτελεσε την αυλη του σχολειου που εμεινε και σαν περιοχη του χωριου <<Η Αυλη>>....... και οχι το σχολειο και αποτελεσε τα επομενα χρονια και μεχρι σημερα την κεντρικη πλατεια του χωριου. Στην αυγη του 20ου αιωνα η διψα για γραμματα ειχε φτασει στο ζενιθ και βλεπουμε πια και κοριτσια να πηγαινουν σχολειο βασικα τις τρεις πρωτες ταξεις, ηταν ικανοποιητικες <<σπουδες>> για αναγνωση και γραφη.

Οπως βλεπουμε στην φωτογραφια του 1912 με τον δασκαλο κ.+Σκανταλη πολλα παιδια αγορια και κοριτσια , αρκετα περιποιημενα και καλοντυμενα ισως σε καποια γιορτη (Απελευθερωση της Χιου?) η' για  αναμνηστικη φωτογραφια. Τα χρονια κυλουσαν και το εκπαιδευτικο συστημα ηταν προσαρμοσμενο στις απαιτησεις των καιρων. Σκληρη ζωη , σκληροι ανθρωποι και ατιθασα παιδια με την εννοια της αναγκης επιβιωσης στο σκληρο περιβαλον δεν αφηναν περιθωρια για <<λεπτοτητες>>. Το <<σωφρωνιστικο>> συστημα για να συναιτησει τους <<παραβατες>> μαθητες ηταν πολυ βαναυσο.

Η χρηση βεργας-βιτσας απο αγρελλα με κομπους (Ο χαρακας ηταν παιχνιδι ακομη και για τους νεωτερους δεν τον θυμαμαι ακομη και να τις εφαγα) αλλα και χειροδικιας ηταν στο ημερησιο προγραμμα και με την παροτρυνση και των γονιων. <<Ε σ'ακου δασκαλε.....δωστου>>. Καποιοι δασκαλοι φαινεται υπερεβαιναν τα συνηθισμενα και εφαρμοζαν πολυ σκληρα συστηματα. Μου ελεγε ο πατερας μου οταν ηταν στο δημοτικο 10 χρονων καπου το 1934 ειχαν καποιο δασκαλο ονοματι +Καστορης  και ηταν ο πιο σκληρος δασκαλος που περασε απο το χωριο. Χαρακτηριστικα μου ελεγε οτι τοτε τα περισσοτερα παιδια αν οχι ολα ηταν ξυπολυτα χειμωνα - καλοκαιρι. Το χωριο μες τη λασπη και <<τις βουνιες και τις καβαλινες>>  ειδικα οταν εβρεχε και επρεπε τα παιδια να ειναι καθαρα και τα ποδια τους επισης και τα νυχια κομενα. Αλοιμονο αν ειχαν ακοπα νυχια και βρωμικα ποδια πηγαινοντας στο σχολειο απο τα λασπωμενα σοκακια του χωριου. Φοραγε κατι παπουτσια με <<προκαδουρα>> στη σολα (κεφαλια προκας-καρφιου) απο κατω και με αυτα παταγε τα παιδια στα ξυπολυτα ποδια τους , εκτος απο τις λασπες αποκτουσαν και πληγες. Ομως το εκπαιδευτικο συστημα το επετρεπε. Τελικα κτυπησε καποιο παιδι στο κεφαλι απο σπρωξιμο του +Καστορη (+Στυλιανος Γ. Ποταμουσης) και ο πατερας του καταλαβε οτι τα παιδια πριν μαθουν γραμματα μπορει να ειναι σακατεμενα και εκανε κινηση, μαζεψε υπογραφες και τον εδιωξαν.

Ομως η ζωη συνεχιστηκε το χωριο μεγαλωσε κι' αλλο καθως και οι αναγκες για μεγαλυτερο σχολειο. Απο την απογραφη του 1951 οπου υπηρχαν 647 απογραφεντες μονιμοι κατοικοι (χωρις τις διαρροες που παντα υπαρχουν, ειδικα τοτε σιγα μην καθονταν ολοι να περιμενουν τα συνεργεια απογραφης με τοσες δουλειες στο κεφαλι τους)  συμπεραινουμε οτι το πανω σχολειο <<το παλιο>> ηταν πολυ μικρο για να χωρεσει ολα τα παιδια, ακομη και

που πηγαιναν τα μισα το πρωϊ και τα μισα απογευμα τοτε, αφου πια και τα κοριτσια μετα την κατοχη τελειωναν ολες τις ταξεις του δημοτικου. Εδω βλεπουμε μια φωτογραφια γυρω στο 1947-1948 με δασκαλο τον +Γαννιαρη και δεν πρεπει να ηταν ολα τα παιδια. Εκει γυρω στο 1955 ωριμασε η σκεψη και παρθηκε αποφαση για την κατασκευη του νεου σχολειου <<το κατω σχολειο>> στα Αλωνια που ολοκληρωθηκε και λειτουργησε την σχολικη χρονια 1957-1958.