top of page

ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ / ΒΌΛΤΑ ΣΤΑ ΠΑΛΙΆ

Parparia 1952

Η Ρίζες μας

Πρόλογος

Η ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ δεν ενδιαφέρεται μόνο για τα παλαιά, αλλά και για την παράδοση, τα έργα και τον τρόπο ζωής ανθρώπων, δηλαδή, για παλαιά που έχουν φτάσει στη σύγχρονη εποχή.

                Κάθε λαός πρέπει να ενδιαφέρεται γι’ αυτό που του έχει παραδοθεί από το παρελθόν του. Η παράδοσή του έρχεται από εποχές μακρινές κι όχι τόσο γνωστές ίσως. Η λαογραφία, χωρίς να ζητεί διόλου από τους ανθρώπους να γυρίσουν στο παρελθόν - αυτό άλλωστε είναι κάτι αφύσικο και αδύνατο - μας βοηθάει να γνωρίσουμε τη λαϊκή μας παράδοση. Η πρώτη ιστορική γνώση, που πρέπει να ερευνά και να κατέχει ο άνθρωπος, είναι η ατομική και η οικογενειακή του ιστορία, καθώς και η ιστορία του τόπου του.  Στις σελίδες που ακολουθούν, θα βρείτε μερικά απομεινάρια για την  λαογραφία  της  Παρπαριάς,  αλλά σίγουρα θα υπάρχουν  πολλή περισσότερα  που δεν γνωριζουμε. Καθήκον μας είναι η συλλογή και μελέτη των λαογραφικών θησαυρών, οι οποίοι διασώθηκαν μέχρι τις μέρες μας και έχουμε υποχρέωση να τους περισώσουμε και να τους ασφαλίσουμε από το πέρασμα του χρόνου και από τις αλλαγές  της σύγχρονης  ζωής, αντλώντας διδάγματα.

Σε αυτό το λαογραφικό έργο, θα ήθελα όλων την συμμετοχη και την βοηθεια  για ότι γνωρίζεται,  η ότι έχετε ακούσει, και αν είναι δυνατόν να ζητήσετε την συμμετοχή των  γονέων σας και παππούδων σας. Επίσης θα ήθελα αν γνωρίζετε κάτι διαφορετικό από αυτά που θα διαβάσετε να μας διορθώσετε.

Τα πιο παλιά χρόνια στον τόπο μας δεν υπήρχαν καθόλου συγκοινωνίες, αυτοκίνητα, δρόμοι και οι άλλες ανέσεις που υπάρχουν σήμερα. Ούτε ράδια ούτε τηλεοράσεις ούτε ψυγεία ούτε τηλέφωνα  ούτε ηλεκτρικό ρεύμα.  Ο κόσμος σε μεγάλο βαθμό ζούσε  στην απομόνωση. Η διασκέδαση έλλειπε παντελώς. Δεν υπήρχαν τότε ταβέρνες και κέντρα διασκέδασης, μόνο τα καφενεία, που σύχναζαν οι άντρες μετά την δουλειά. Όλοι μικροί και μεγάλοι έδιναν την καθημερινή τους βιοπάλη και το δικό τους αγώνα, κυρίως για να επιβιώσουν και να ζήσουν. Σχεδόν τα πάντα που είχαν σχέση με την τροφή  και την ενδυμασία τους τα παρήγαγαν και τα έφτιαχναν μόνοι τους. Οι άνθρωποι ήταν εκ των πραγμάτων και αναγκαστικά, γεωργοί, κτηνοτρόφοι, τσαγκάρηδες, ραφτάδες και ό, τι άλλο τους πίεζε η ίδια η ανάγκη.

Παρπαρια 1960.JPG

 Ζούσαν μια ζωή σκληρή και δύσκολη. Μέχρι την εποχή του 1960 η κάθε οικογένεια του χωριού είχε τα ζώα της, το αλεύρι της, τα σύκα της, τον κήπο της ,  τα όσπρια της, το κρέας της, τις ελιές της, το λαδι. Τα  σπίτια ζεσταίνονταν (τρόπος του λέγειν, δηλαδή) από το τζακι, κσιλοσομπα, και μαγκάλι.

Θερμαντικό σώμα με την καύση ξυλοκάρβουνων και πυρήνα  δηλαδή τα αποξηραμένα και θρυμματισμένα κουκούτσια από τις ελιές . Με τα υπολείμματα λαδιού που έκρυβαν ακόμη μέσα τους έκαιγαν αργά, αθόρυβα και δίχως φλόγα εκπέμποντας την ζέστη τους για πολλές ώρες. Το μαγκάλι έπαιρνε την θέση του στο κέντρο του δωματίου και γύρω του καθόταν η οικογένεια, τα πόδια ζεσταίνονταν αλλά η πλάτη πάγωνε, ανασκάλευαν την πυρήνα με την μασιά, που κρεμόταν μόνιμα στο χερούλια να δυναμώσει η ζέστη. 

Ασχολίες των κατοίκων στo χωριό

Δύο ήταν παλιά οι κύριες ασχολίες των κατοίκων του χωριού : η γεωργία και η κτηνοτροφία.  Άλλα επαγγέλματα τα εξασκούσαν λίγοι. Γράμματα μάθαιναν ελάχιστοι γιατί αντιμετώπιζαν μεγάλο πρόβλημα με τη συγκοινωνία καθώς και πρόβλημα επιβίωσης ζούσαν με ότι μπορούσε να τους προσφέρει το άμεσο περιβάλλον τους.

Με τη γεωργία  επίσης αντιμετώπιζαν μεγάλες δυσκολίες. Τα περισσότερα χωράφια  ήταν  γεμάτα πέτρες και βρίσκονταν στις πλαγιές των βουνών.  Πάλευαν συνεχώς με το κακοτράχαλο και σκληρό περιβάλλον,  το μόνο υλικό που υπήρχε σε αφθονία, ήταν πέτρες!  Τις μάζευαν μία-μία για να καθαρίσουν τα χωράφια και να τα καλλιεργήσουν, και με αυτές έκαναν πεζούλες και χώριζαν τα χωράφια τους.  Άλλη μια ασχολία ήτανε οι κηποι , τον χειμώνα φυτευαν  πατάτες, την άνοιξη κρεμμύδια, και ντοματάκια άνιδρα, τα οποία περνουσαν με σπάγκο και κρεμούσαν στα ταβανια τον σπιτιών για τον χειμώνα.  Tο καλοκαίρι φύτευαν διάφορα κηπουρικά. 

Παρπαρια Χιος-Το όργωμα γινόταν με το αλέτρι που το έσερναν οι αγελάδες

Το όργωμα γινόταν με το αλέτρι που το έσερναν οι αγελάδες. Τους σπόρους τους έριχναν στα χωράφια με τα χέρια.  Λιπάσματα δεν χρησιμοποιούσαν.  Αντί για αυτά έριχναν στα χωράφια κοπριά. Τα συνηθισμένα προϊόντα που καλλιεργούσαν ήταν τα ρεβίθια, κουκιά, και το σιτάρι, που τους εξασφάλιζε το ψωμί της χρονιάς.  Το στάρι το έδεναν δέματα και τα συγκέντρωναν όλα μαζί για να λιαστούν. Μετά το λιάσιμο ακολουθούσε το αλώνισμα.

 

Παρπαρια Χιος- Ντοματακια για τον Χειμονα
Parparia Milos-Aloni

 Αυτό γίνονταν σε στρογγυλά αλώνια, 

αφαιρούσαν τα άχυρα και το λίχνιζαν.

 Στη συνέχεια το αποθήκευαν η το πήγαιναν στον μύλο  για άλεσμα να κάνουν αλευρι.

 Άλλη μια ασχολία ήτανε δενδροκομία, και τα αμπέλια. Στην πλειοψηφία τους ήταν ελιές, αμυγδαλιές, συκιές, και παρείχαν προϊόντα "μακράς διάρκειας" αποξήρανση (σύκα και αμύγδαλα)  ελιές και το λάδι. Τα ζώα τους ήταν αρνιά, κατσίκια,  αγελάδες,  κότες,  γουρούνια,  γαϊδούρια,  και μουλάρια, τα οπια τους απασχολούσαν όλες τις μέρες του χρόνου.

 

ΟΙ ΑΣΧΟΛΙΕΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ 

Η ζωή τους ήταν δύσκολη και κουραστική. Δεν έκαναν μόνο τις δουλειές του σπιτιού αλλά δούλευαν και στα χωράφια. Έπρεπε να σκουπίσουν , να  καθαρίσουν το σπίτι, να πλύνουν, να ετοιμάσουν το φαγητό,  να υφάνουν, να πλέξουν, να κεντήσουν,  να ράψουν,  να αρμέξουν τα ζώα, να ταΐσουν της κότες να της ανοίξουν το πρωί και να της μανδρίσουν το βράδυ για να της προφυλάξουν από της αλεπούδες,  να τυροκομήσουν, να ζυμώσουν, και φυσικά να μεγαλώσουν τα παιδιά τους.

 Kουραστική  δουλειά ήταν και το άρμεγμα των ζώων. Την έκαναν όμως με χαρά γιατί μάζευαν το γάλα, από το οποίο έφτιαχναν  το τυρί, τη μυζήθρα, και την κοπανιστή.  Έπλυναν έξω στη σκάφη. Καθάριζαν

τα ρούχα με αλισίβα και πράσινο σαπούνι που έφτιαχναν οι ίδιοι  αλλά πριν το νερό

έρθει  στο χωριό έπλεναν στην απέσσο βρύση.

Parparia_Laografia

Άλλη ασχολία ήταν το πλέξιμο με τις βελόνες. Έπλεκαν κάλτσες, φανέλες, μπλούζες. 

Από μικρή ηλικία μάθαιναν να κεντούν.

 Αρκετές ήξεραν να ράβουν.

ΟΙ  ΑΣΧΟΛΙΕΣ  ΤΩΝ  ΠΑΙΔΙΩΝ

Στο χωριό υπήρχε ένα  σχολείο το όπιο ήταν δημοτικό με  έναν η δύο το πολύ  δάσκαλους  για όλες της τάξης. Τότε κάναν  πολλα παιδιά, και τα παιδιά από ότι άκουσα τότε ήταν περισσότερα από 100 στο σχολείο του χωριού. (1951-1956 120 παιδιά)

Εκτός από το σχολείο  τους  τα  παιδιά  βοηθούσαν για τις δουλειές στο σπίτι, κήπο, στο χωράφι αλλά  και  στη βοσκή,  και γενικότερα  τη φροντίδα των ζώων. Για την βοσκή αργότερα καθιέρωσαν το λεγόμενο <<Μερολοϊ >>

 Δήτε περισότερα για το Μερολοϊ

Sxoleio Parparias- Σχολειο Παρπαριας

Αποτέλεσμα μετά από το σχολείο και της δουλειές να μένει ελάχιστος  ή και καθόλου χρόνος να  παίξουν μεταξύ τους, τα μαθηματα τους τα έκαναν αργά το βράδυ με το φως λάμπας πετρελαίου. 

Τα  παιχνίδια  που  έπαιζαν  συνήθως  ήταν παιχνίδια που

ΠΑΡΠΑΡΙΑ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

έφτιαχναν μόνα τους τα παιδιά, παιχνίδια εντελώς ξεχασμένα όπως το ξυλίκι που έχουν ξεχαστεί τελείως και που αποτελούν παιχνίδια που πρέπει να διασωθούν και να μελετηθούν πλέον σαν παράδοση.

Οικιακά αντικείμενα καθημερινής χρήσης των προγόνων μας

ΣΤΑΜΝΑ

Σταμνα μεταφέρανε

 το νερό στα σπίτια

ΣΤΑΜΝΑ-Μπουρμπούλι  για ποσιμο νερο

Μπουρμπούλι

για ποσιμο νερο

Κιούπι

Κιούπι -Σφίδα

 αποθηκεύουν το τυρί και λαδι.

βρυσάκι

Το βρυσάκι είναι ένας παραδοσιακός νιπτήρας

Φανάρι

ΤοΠαραδοσιακό Φανάρι Φαγητού ήταν ότι είναι

για εμάς το ψυγείο

Φανάρι. Ήταν απαραίτητο για τα βράδια στο ύπαιθρο.

Φανάρι. Ήταν απαραίτητο για τα βράδια στο ύπαιθρο.

Λάμπα πετρελαίου  ΛΟΥΞ, καφενείου. 

Λάμπα πετρελαίου

ΛΟΥΞ, καφενείου. 

Λάμπα πετρελαίου

Λάμπα πετρελαίου

 για φωτισμό στο σπιτι

Φροκαλιά-Σκουπα

Φροκαλιά-Σκουπα

Σκουπα

Σκουπα για το σπιτι

Το μαγκάλι.
Τσέντζερης-χαρανι

Τσέντζερης-χαρανι

Το μαγείρεμα σε κάρβουνα ή ξύλα

Τσικαλι-Τσουκαλι

Ξύλινο γουδί. Γδι

Ξύλινο γουδί. Γδι

Κουβας- Σίκλα

Σικλα

Κουβαδακι-Σικλι

Σικλι

Κοπανος, για πλυσιμο ρουχων
Σίδερο σιδερώματος  ζεσταίνεται με κάρβουνα
Σφραγίδα Προσφόρου
Σφραγίδα Προσφόρου
Καζάνι

Κοπανος, για πλυσιμο ρουχων

Σίδερο σιδερώματος  ζεσταίνεται με κάρβουνα

Σφραγίδα Προσφόρου

Καζανι

Μαστραπάς-Κύπελλο

Μαστραπας

Ταβάς, Tαψί

Ταβάς, Tαψί

Πυροστιά και μασιά.
Σίτα, Κόσκινο

Σίτα, Κόσκινο

Γυρνώντας κάμποσες δεκαετίες πίσω, τα περισσότερα σπίτια ζεσταίνονταν με το μαγκάλι.

Τουβράς – Ντουρβάς: υφαντό ταγάρι
Πιατοθηκη
Καλάθι 

Πυροστιά και μασιά. Για χρήση σε τζάκι ή ξυλόφουρνο ή ψήσιμο στην ύπαιθρο.

Τουβράς – Ντουρβάς: υφαντό ταγάρι με το οποίο μετέφεραν νερό και ψωμί.

Πιατοθηκη

Καλάθι 

Κοφίνι 

Κοφίνι 

Κύλικας-Κουρελού

Κύλικας-Κουρελού

Σβανας - Σουγιας

Σβανας - Σουγιας

Koσκινο - Δρομόνι

Koσκινο - Δromoni

Το σκαφίδι για το ζύμωμα του ψωμιού. 

Το σκαφίδι ήταν μια σκάφη  ξύλινη κι εχρησιμοποιείτο για το ζύμωμα του ψωμιού. 

Αμουργα για σαπουνι

Ετοιμαζουν και περιμενουν τον Μουνιουκο να τους κανει το σαπουνι  μαζεβοντας τιν αμουργα, κατακαθια απο λαδια, και χρησιμοποιημενο λαδι.

Ξυλοφουρνος

(Ξυλοφουρνος) 

 Γκαζιέρα πετρελαίου

Γκαζιερα

Xερόμυλος
Πλαστοσανιδο
Γουδι και Xερομυλοι  καφε
Φουρνεφκιο

Xερομυλος

Πλαστοσανιδο

Γουδι και Xερομυλοι

καφε

Φουρνεφκιο

Φουρνεφκιο

Πινακωτη

Σκαφη Για Ζημωμα

Σκαφη Για Ζημωμα

ΚΑΙ ΛΙΓΟ ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ ΕΠΟΧΗΣ

Το πρώτο  ραδιο

Το πρώτο  ραδιο στο καφενιο του Μιχαλη Κατσιγιωργης (Κιουβης) Δεκαετια 1950

 Το πρώτο τηλέφωνο

 Το πρώτο τηλέφωνο στην παράγκα (περίπτερο Βασσιλης Τσιμης) και καφενείο Ιωαννη Μπενετου

Δεκαετια 1950

Το πρωτο Πικαπ

Το πρωτο Πικαπ

Νικολης Χειλας

Δεκαετια 1950

Το πρώτο μαγνητόφωνο
Το πρώτο το γραμμόφωνο

Το πρώτο το γραμμόφωνο στα καφενεία  Κιουβη & Κουκουνη  

Δεκαετια 1950

Το πρώτο μαγνητόφωνο

Νικολης Χειλας

Δεκαετια 1960

Γαιδουρακια

Τα ζώα την εποχή εκείνη στο χωριο

Κατσίκες

Κατσίκες

Προβατα

Προβατα

Αγελαδες
Γουρουνακι

Αγελαδες

Γουρουνακια

Μουλάρι

Μουλαρια

Γαιδουρακια
Κότες

Κοτες

 Κυνήγι

Αγριος Λαγός
Πέρδικα
Κοτσύφι
Τσίχλα

Λαγοι

Περδικες

Κοτσύφια

Τσιχλες

Ελιές 

Ελιές 

 Τροφιμα
Αμυγδαλα
Συκα / Παστελαριες

Συκα / Παστελαριες

Αμυγδαλα

Λαδι-Ελιές 

Λαδι-Ελιές 

Σταφιλια

Σταφιλια

Με το αλευρι
Χειροποίητος Φιδές

Χειροποίητος Φιδές

Χειροποίητα Mακαρονια 
Mατσι - χιλοπητες
Παξιμάδια
Ψωμι 

Χειροποίητα Mακαρονια 

Mατσι - χιλοπητες

Ψωμι 

Παξιμαδια

Γριες - Τηγανιτες
Κολικια -Κουλουρακια
Τηγανιτες  Λουκουμαδες

Γριες - Τηγανιτες

Τηγανιτες

Λουκουμαδες

Κολικια Κουλουρακια

Αυγά και γαλακτοκομικά
Κότα- Αυγά

Κότα- Αυγά

Γαλα

Γαλα

Τυρι

Τυρι

Μυζηθρα 

Μυζηθρα 

Κοπανιστη

Κοπανιστη

Δημητριακά  Οπωροκηπευτικά  

Κρεμίδια

Κρεμίδια

Σκορδα
Πατάτες

Σκορδα

Πατάτες

Ντοματακια

Ντοματακια

Κηπουρευτικά
Κουκια
Σιτάρι \ Αλευρι

Κηπουρευτικά

Κουκια

Σιτάρι \ Αλευρι

Ρεβυθια
Διάφορα Όσπρια

Ρεβυθια

Διάφορα Όσπρια

Αγρια του βουνου

Αμανίτες - Μανιτάρια

Αμανίτες - Μανιτάρια

Σαλιάκους / Σαλιγκάρια

Σαλιάκους  Σαλιγκάρια

Σπαραγγια
Χορτα του βουνου
Βραστικα/βοτανα  Βουνου

Σπαραγγια

Χορτα του βουνου

Βραστικα/βοτανα

Βουνου

Κρέατα 

Μοσχάρι με Πιλάφι

Μοσχάρι 

Αρνιά

Αρνια

Κατσικια

Χοιρινό Πηχτή

Χοιρινο

Κοτοπουλο Μακαρονάδα

Κοτοπουλα

Θαλασσινα

Ψαρια

Ψαρια

Χταπόδια

Χταποδια

Πεταλιδες

Πεταλιδες

Αχινους

Αχινους

Χοχλιοί

Χοχλιοί

 Συκα / Παστελαριες
 Συκα / Παστελαριες
Τα κεράσματα
Στραγαλια

Στραγαλια

Αμυγδαλα 

Αμυγδαλα 

Σούμα

Σουμα

 Συκα / Παστελαριες

 Συκα / Παστελαριες

ΜΑΡΑΓΚΟΣ
Αλλα επαγγελματα

Παλιά επαγγέλματα, που τείνουν

να εκλείψουν και πολλά σχεδόν, έχουν εκλείψει.

 
 ΑΡΓΑΛΕΙΟΣ

 ΑΡΓΑΛΕΙΟΣ

  • ΒΑΓΓΕΛΙΟ ΠΟΤΑΜΟΥΣΗ

  • ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΣΙΜΗ 

ΝΟΣΟΚΟΜΟΣ - ΕΝΕΣΕΙΣ

ΗΛΙΑΣ Ο ΔΡΑΚΟΣ

ΜΑΡΙΑ ΛΟΥΡΟΥ (ΣΙΔΕΡΟΥ)

ΜΗΧΑΛΗΣ ΠΑΠΟΥΛΗΣ (ΚΛΩΣΣΟΣ

ΕΙΡΗΝΗ ΖΗΚΟΥ (ΤΛΙΕΝΑ)

 

Αλετρουβιο

Αλετρουβιο

  • ΚΑΤΣΙΓΙΩΡΓΗΣ ΜΗΧΑΛΗΣ

  • ΙΩΑΝΝΗΣ ΨΥΛΛΗΣ

  • ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΑΛΙΑΝΟΣ

  • ΧΕΙΛΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ (ΠΙΤΣΙΛΙΑΣ)

  • Aδελφοι Bασιλης Τσουκαλας (Φωτης) & Γιαννης Τσουκαλας (Σαρδας)

ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΟΣ

ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΟΙ

  • ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΡΜΕΝΟΣ (ΚΕΛΕΦΕΣ)

  • ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΟΥΛΗΣ (ΚΛΩΣΣΟΣ)

ΜΑΡΑΓΚΟΣ
ΜΑΡΑΓΚΟΙ
ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΗΣ (ΜΑΡΑΓΚΟΣ)
ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΓΙΑΝΤΑΣ
(ΚΟΥΡΚΟΥΤΗΣ)
ΠΑΠΛΩΜΑΤΑΣ

ΠΑΠΛΩΜΑΤΑΣ

ΝΙΚΟΛΑΣ ΧΕΙΛΑΣ(ΑΥΛΑΚΙΑΣ)

ΠΕΤΑΛΩΤΗΣ ΚΑΙ ΣΑΜΑΡΑΣ

ΠΕΤΑΛΩΤΗΣ

ΚΑΙ ΣΑΜΑΡΑΣ

ΚΩΣΤΑΣ  Ι.ΨΥΛΛΗΣ (ΒΟΥΒΟΣ).

ΜΑΜΜΗ

ΜΑΜΜΗ

 

  •  ΣΤΑΜΑΤΙΑ ΠΑΠΟΥΛΗ  "ΣΤΑΜΑΤΙΝΑΡΑ" 

Χασάπης

Χασαπικα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΤΣΙΓΙΩΡΓΗΣ

 (Ψαριανος)

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΛΟΥΡΟΣ

(Σιδερης)

ΨΑΛΤΗΣ

ΨΑΛΤΕΣ

 

  • ΚΩΣΤΑΣ ΤΣΙΜΗΣ (ΛΕΓΚΑΣ) ,

  • ΜΙΧΑΛΗΣ ΨΥΛΛΗΣ (ΜΙΣΚΙΝΗΣ).

Ραπτομηχανές

ΡΑΠΤΙΚΗ

  • ΕΙΡΗΝΗ Δ.ΨΥΛΛΗ (ΜΕΡΟΠΗ)

  • ΚΑΛΙΟΠΗ ΧΕΙΛΑ  (ΛΑΜΠΡΙΝΟΥΔΕΝΑ)

  • ΜΑΡΙΑ ΛΟΥΡΟΥ  (ΣΙΔΕΡΗ)

  • ΚΟΥΛΑ ΚΕΛΕΦΕ (ΤΟΥ ΣΥΚΑ)

  • ΣΤΑΜΑΤΗΣ  ΚΑΓΙΑΝΤΑΣ

        (ΑΝΔΡΙΚΟ ΝΤΥΣΙΜΟ)

ΚΑΡΕΚΛΑΣ

ΚΑΡΕΚΛΑΣ
 ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΙΚΑΛΟΣ

ΤΣΑΓΓΑΡΗΣ

ΤΣΑΓΓΑΡΗΔΕΣ

  • ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΟΥΛΗΣ (ΚΛΩΣΣΟΣ)

  • ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΙΛΗΚΑΣ

  • ΝΙΚΟΛΗΣ ΛΟΥΡΟΣ  (Σιδερης)

  • ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΟΥΛΗΣ (Μουζουρης)

ΝΤΕΛΑΛΗΣ

ΝΤΕΛΑΛΗΔΕΣ
ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥΣΗΣ (ΒΗΛΑΣ)
ΓΙΩΡΓΗΣ ΧΕΙΛΑΣ (ΨΩΜΑΣ)

ΚΟΥΡΕΙΑ

ΚΟΥΡΕΙΑ

 

  • ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΓΙΑΝΤΑΣ (ΠΕΡΔΙΚΙΑΣ)

  • ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΟΥΚΟΥΝΗΣ ,

  • ΚΑΤΣΙΓΙΩΡΓΗΣ ΚΩΣΤΑΣ (ΚΟΥΤΣΟΥΜΠΗΣ)

ΜΙΚΡΟΠΩΛΗΤΕΣ

 

  • ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΟΥΡΟΥΓΙΑΝΟΣ  (Λουκουμι και κρυο Νερο)

  • ΜΙΧΑΛΗΣ ΤΣΟΥΡΟΥΓΙΑΝΟΣ

  • ΑΝΤΩΝΗΣ ΧΕΙΛΑΣ   ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ -ΠΑΝΗΓΥΡΙΩΤΙΚΑ

Παντοπωλεια
ΚΟΦΙΝΙΑ / ΚΑΛΑΘΙΑ

ΚΟΦΙΝΙΑ / ΚΑΛΑΘΙΑ

 

  • ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΡΟΙΚΟΣ (ΤΑΡΤΑΤΑΣ)

  • Παπα ΓΙΑΝΝΗΣ ΨΥΛΛΗΣ

ΑΛΕΤΡΑΣ

ΑΛΕΤΡΑΣ

       αλετρα-ζυγοι-βικερονια

  • ΓΕΡΟ ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΚΑΤΣΙΓΙΩΡΓΗΣ

ΤΥΡΟΒΟΛΙΑ

ΤΥΡΟΒΟΛΙΑ

Η ΚΑΛΗ Η ΠΑΣΟΥΛΕΝΑ

ΚΑΦΕΝΕΙΑ

ΚΑΦΕΝΕΙΑ

  • (Η ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ)   Γ.Τσιμη (Τσουμπος)

  • (ΚΕΝΤΡΟ) του Μπενετου Ι

  • (Η ΧΑΡΑ) Βας. Κουκουνη

 

Παντοπωλεια

  • Λιληκας Π.

  • Κανερης Ι.

  •  Μπενετος Δ.

  • Παπουλη Ι.

  • Βασ.Τσιμης περιπτερο (ΠΑΡΑΓΓΑ)

ΝΕΡΟΜΥΛΟΣ

ΝΕΡΟΜΥΛΟΣ

 

  • ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΤΣΟΥΚΑΛΛΑΣ        (ΜΥΛΩΝΑΣ)

 

ΦΑΜΠΡΙΚΕΣ

ΦΑΜΠΡΙΚΕΣ

  • ΜΙΧΑΛΗΣ ΨΥΛΛΗΣ (ΚΑΣΣΕΤΑΣ)

  • ΑΦΟΙ ΚΑΤΣΙΓΙΩΡΓΗ

          ΑΛΕΤΡΟΥΒΕΙΟ & ΑΛΕΥΡΟΜΥΛΟ 

  • ΙΩΑΝΝΗΣ ΝΙΚΟΛΗΣ

        ΑΛΕΤΡΟΥΒΕΙΟ 

ΦΑΜΠΡΙΚΕΣ
Μαστόροι - Χτίστες

Μαστόροι - Χτίστες

  • Ηλιας Χειλας

  • Ιωαννης Ψυλλης (Σαντουρας)

  • Γιωργης Τσιμης (Τσουμπος)

Oι Iερείς / Παππαδες / Καλογεροι

Iερείς
  • Mιχαλης Ποταμουσης

  • Στυλιανος Ποταμουσης

  • Στυλιανος Δρακος 

  • Βασιλης Δρακος  

  • Ιωαννης Δρακος 

  • Κωνσταντινος Δρακος

  • Βασιλης Τσουκαλας 

  • Ιωαννης Ψυλλης

  • Θεοδωρος Παπουλης

  • Ιωαννης Λιληκας

  •  Βαγγελης Λουρος

  • Κωνσταντινος Κατσιγιωργης 

  • Στυλιανος  Γαλιανος

 

     Καλόγεροι                

  • Δανιηλ- (Κατσιγιωργης)

  • Συμεων- Κατσιγιωργης (Τσαρλαs) 

  • Μακαριος- Σταματιου Κατσιγιωργη 

  • Κοσμας- Γεωργιος  Χειλας

  • Ιεροθεος 

  • Δανιηλ- (Κατσιγιωργης)

  • (τελευταιος καλογερος της Παγουσαινας)

  • Μακαρια- Εκανε τα μνημοσυνα της εν Ζωη

 

Οργανοπαίχτες της εποχής
 

Οργανοπαίχτες Παρπαριάς
  • Δημήτρης Μπενέτος--Κλαρίνο

  • Χρήστος Περρής --Βιολί,

  • Μιχάλης Τσουρουγιαννoς --Oύτι, 

  • Μιχάλης Περρής --Βιολί,

  • Ο Γιαννης Ψυλλης -- Σαντουρι, 

  • Γεωργιος Ζηκος ----Oύτι,

  • Μιχάλης Κατσιγιωργης --Κλαρίνο (Κιουβης)

  • Μηχαλης Χειλας --Oύτι

  • Δημήτρης Τσιμης --Ουτι

  • Αλεκος  Συκαλος  --Κλαρινο

  • Αντωνης Χειλας  --Κλαρινο         

  •         Από Νεότερης  Εποχής (Νεα Ταλεντα)

  •     Ο Γιαννης Τσουρουγιαννος

  •  (ολα τα οργανα)

Οργανοπαίχτες της εποχής Parparia. Παρπαρια
Τα πανηγύρια

Στο χωριό μας γίνονταν δύο πανηγύρια. Του Αγίου Ιωάννη Θεολόγου

 Δείτε περισσότερα για Γιορτη Του Αγίου Ιωάννη 

που ήταν και το επίσημο του χωριού 26 Σεμπτέβριου, και της

Αγίας Μαρκέλλας 22 Ιουλιου 

 Δείτε περισσότερα για Γιορτη Αγίας Μαρκέλλας.

Κάποτε πανηγύρι γινόταν και στην Παγούσαινα, μετά τους

καλόγερους και αρκετές δεκαετίες πριν σταμάτησε να γίνετε και εκεί. 

 Δείτε περισσότερα για Γιορτη Παγουσαινας

Τα πανηγύρια τότε ήταν ο μοναδικός και αποκλειστικός τρόπος διασκέδασης των κατοίκων, μαζί φυσικά με τους γάμους και τα βαφτίσια. Το κύριο όμως και κυρίαρχο μέσο διασκέδασης ήταν πάντα τα πανηγύρια. 

ΚΥΝΗΓΟΙ 1955-1965   ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΤΟΥΦΕΚΙΑ 

  •  ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤ.ΜΠΕΝΕΤΟΣ                                  

  •  ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΙΚ. ΨΥΛΛΗΣ                                                            

  •  ΗΛΙΑΣ ΚΩΝ.ΚΑΤΣΙΓΙΩΡΓΗΣ  ( ΚΟΥΤΣΟΥΜΠΗΣ) 

  •  ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΙΧ.ΠΑΡΟΙΚΟΣ                                                                                       

  • ΧΡΗΣΤΟΣ ΙΩΑΝ.ΠΟΤΑΜΟΥΣΗΣ (ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ) ΛΑΓΟΚΥΝΗΓΟΣ ΣΤΗΝ ΑΜΑΝΗ

 

 

 

 

ΦΑΝΑΤΙΚΟΙ ΨΑΡΑΔΕΣ  (ΚΑΛΑΜΙ-ΠΥΡΡΙΑ)

Ψαρας

                                                      

  • ΜΙΧΑΛΗΣ Ι .ΠΑΠΟΥΛΗΣ  (ΚΛΩΣΣΟΣ) 

  • ΙΩΑΝΝΗΣ Ν. ΨΥΛΛΗΣ (ΣΑΝΤΟΥΡΑΣ)

  • ΠΑΠΑ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ - ΠΟΤΑΜΟΥΣΗΣ

  • ΠΑΠΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΨΥΛΛΗΣ (ΠΑΠΑ-ΚΑΛΑΘΑΣ)

ΔΡΑΓΑΤΕΣ-ΑΓΡΟΦΥΛΑΚΕΣ

ΔΡΑΓΑΤΕΣ-ΑΓΡΟΦΥΛΑΚΕΣ

                                                                 

  •  ΝΤΑΟΥΤΗΣ- ΑΜΑΝΗ

  •  ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΤ.ΤΣΙΜΗΣ (ΝΙΚΟΛΑΤΣΟΣ)

  • ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ  ΜΙΧ. ΧΕΙΛΑΣ (ΓΙΑΛΑΣ)

  • ΝΙΚΟΛΑΣ ΦΟΥΣΤΑΝΑΣ

  • ΤΣΑΚΙΡΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 

  • ΜΑΛΑΦΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ  

  • ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ

Προξενειο / Γαμος

ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ.

Θα προσπαθήσουμε σε γενικές γραμμές να αναπαραστήσουμε κάπως το γάμο στο χωριό μας, κατά τα παλαιότερα χρόνια, γιατί  σιγά-σιγά τα ήθη και τα έθιμα και στα χωριά άρχισαν να αλλάζουν και με το χρόνο να χάνονται ολότελα.

Τα παλιότερα χρόνια τα έθιμα του γάμου ήταν πολλά. Ο γάμος, ειδικά την παλιά εκείνη εποχή και κυρίως στο χωριό, ήταν ένα σημαντικό γεγονός που γεμίζε με κέφι και συγκίνηση τόσο τους νεόνυμφους όσο και τους καλεσμένους.

Eκεινα τα χρονια, ο γάμος από έρωτα ήταν κάτι το πολύ σπάνιο. Τα αυστηρά έθιμα περιόριζαν τα κορίτσια στα σπίτια τους , όπου ετοίμαζαν την προίκα τους. 

Οι προγαμιαίες σχέσεις ανάμεσα στους άμεσα ενδιαφερομένους όχι μόνο ήταν κάτι το απαγορευμένο και δεν επιτρεπόταν, αλλά και όταν αυτές υπήρχαν , και υπήρχαν όπως είναι φυσικό , αλλά σε απολύτη σιωπή , κρυφά πια κι απ’ το Θεό που λενε.

Σε γιορτές και πανηγύρια, οι νέοι αντάλλασαν ματιές , χαμόγελα και γνεψηματα , στα κρυφά.

Γινόντουσαν και οι περίφημες ματινάδες τη νύχτα στα σκοτεινά κάτω απ’ το σπιτι της κοπέλας με όμορφα ερωτικά τραγούδια.

Στην περίπτωση αυτή που είχε αναπτυχθεί κάποιος συναισθηματικός δεσμός , οι προξενήτρες στέλνονταν τυπικά η' ο ενδιαφερομενος πηγαινε στο σπιτι της κοπελας συνηθως με τον πατερα του για να ζητησουν το χερι οπως ελεγαν της κοπελας για να επισημοποιήσουν τη σχέση τους , και να πάρουν τη συγκατάθεση των γονιών  να γινει το παζαρεμα της προικας και να ακολουθήσουν οι αρραβώνες για να καταλήξει στο «Χορό του Ησαΐα» μέσα στον «Άγιο Γιάννη» 

Στην οικογένεια τα παιδιά παντρεύονταν κατά σειρά ηλικίας.  0ι θυγατέρες προηγούνταν κι ακολουθούσαν τα παληκάρια με τη σειρά τους κι αυτά. Ήταν απαραδεχτο για τον αδερφο να παντρευτει πρώτος και ν’ αφήση αδελφή μεγαλύτερη ή μικρότερη ανύπαντρη και φροντιζαν και να τις προικησουν.

Για να παντρευτει μια γυναίκα έπρεπε να έχει προίκα και ήτανε πολύ σπάνιο να αποκατασταθεί ένα κορίτσι χωρίς  προίκα και με μόνη προϋπόθεση τον έρωτα , κυριαρχούσε λοιπον ο γάμος «επιχείρηση» , το παζάρεμα ανάλογα με το τι έχει η νύφη κυρίως.

Όταν έκλεινε η συμφωνία στο σπίτι της νύφης  Ο πατέρας δήλωνε ότι είχε να δώσει στην κόρη του για προίκα. Κάποιες φορές μάλιστα τα σημείωναν σε ένα πρόχειρο χαρτί κι αφού πλέον ο γαμπρός προχωρούσε στον αρραβώνα μαζεύονταν οι συμπέθεροι και τα αδέλφια για να κλείση επίσημα πλέον η συμφωνία με τη σύνταξη του <<προικοσύμφωνου>> , «για να κλείση η δουλειά». 

στο παρελθόν όλη η  ακίνητη περιουσία των γονέων δινόταν προίκα στις θυγατέρες προκειμένου η οικογένεια να έχει τα απαραίτητα γεωργικά προϊόντα -τροφές τα οποία θα κάλυπταν τις ανάγκες επιβίωσής της. Τα περισσότερα χωράφια  σήμερα ανήκουν σε αναρίθμητους ιδιοκτήτες-κληρονόμους. Iδιοκτήτες όλων αυτών των εκτάσεων που διαμένουν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα εντός και εκτός Ελλάδας; και έχουν αφεθεί στο έλεος του θεου.

Η γυναίκα κατά τις τότε αντιλήψεις δεν ήταν εργαζόμενη δεν είχε κάτι δικό της δεν είχε τα δικά της χρήματα ,  πήγαινε στα χωράφια ακόλουθος των γονιων της η του άνδρα της. Διαφέντευε το σπίτι και τα μωρά και παρόλα αυτά δεν λογαριαζόταν πως προσέφερε αρκετά στο σπίτι. Ήτανε λοιπόν φορτίο βαρύ για τον πατέρα ο οποίος απαραίτητα έπρεπε να το βγάλει από πάνω του γι'αυτο και πολλα κοριτσια τοτε παντρευοταν απο 12 χρονων και καποιες φορες με αρκετα μεγαλη διαφορα σε ηλικια με τον γαμπρο. Οπως λεει και το παραδοσιακο μας τραγουδι (Άντε δώδεκα χρονώ κορίτσι. άντε χήρα πάει στην μάνα του. άντε τα στεφάνια στην ποδιά του. κι έκλαιγε τον άντρα του.)  Πολλες φορες τα προξενια ερχονταν και απο χωρια απο αγνωστους γαμπρους που αναλογως με την διαπραγματευση του πατερα επρεπε το κοριτσι να υπακουσει. Έδινε λοιπόν την προίκα στον γαμπρό , που βέβαια την απαιτούσε ο ιδιος η' η προξενήτρα , πριν καν προχωρήσει το πράγμα και πριν από οτιδήποτε άλλο για να προχωρήσουν στον αρραβώνα. Μάλιστα όσα περισσότερα είχε ο πατέρας της νύφης τόσο περισσότερα απαιτούσε ο γαμπρός. Να πούμε πως κατά κανόνα και κατά τις τότε αντιλήψεις και τη θέση της γυναίκας στην τότε κοινωνία μόνο η νύφη έπρεπε να δώσει ενώ ο γαμπρός και τίποτα να μην είχε δεν έπαιζε και κανένα ρόλο αλλα αν ειχε ακομα καλιτερα. Απαραίτητο να έχει σπίτι η νύφη αλλά και κατά δεύτερο λόγο ρουχισμό , οικιακά σκεύη , χωραφια και ζώα. Ζητούσανε βέβαια και τα απαραίτητα «μετρητα» , χρήματα μετρητά και λιρες χρυσες αν γνωριζαν οτι υπηρχαν για να κλεισει η δουλειά και να δοθούν τα χέρια. Οταν ηταν προξενιο αρχιζε το συνοικεσιο, οι γονεις των παληκαριων εβλεπαν πια κοπελα ειχε πολλα και καλα χωραφια για να την ζητησουν για νυφη. Εστελναν λοιπον καποιο συγγενικο προσωπο προξενητη για να κανει το προξενιο. Αλλες φορες γινοτανε , αλλες οχι.  Οταν  γινοτανε και τελειωνε το προξενιο οριζαν την ημερομηνια του γαμου. Σύμφωνα με την παράδοση ο γάμος στο χωριο γινόταν πάντα Κυριακή.

Αφού λοιπόν πρώτα συμφωνούσαν για την προίκα – ο προξενητής από μέρους του γαμπρού και οι γονείς της νύφης- έκλεινε το παζάρεμα και ερχότανε η σειρά της επισημοποίησης με τουφεκιες.  Έτσι μαθευόταν και στο χωριό το μαντάτο , ο αρραβώνας αφού όλες αυτές τις  ημέρες όλα τα πήγαινε – έλα και οι διαπραγματεύσεις  γινόντουσαν στα <<κρυφά>>. Οι τουφεκιες λοιπόν ήταν το ξαφνικό επισφράγισμα «της δουλειάς» και η επίσημη ανακοίνωσή της στο χωριό.  Οι γονείς κέρναγαν τον κόσμο σουμα και ξηρούς καρπούς (στραγάλια , αμύγδαλα , και συκα). Αρχιζαν οι προετοιμασίες  και ενω οι συμπεθερες συμφωνουσαν ποτε θα ζυμωσουν ο γαμπρος και η νυφη εψαχναν για παραγαμπρους (παρανυφη και παραγαμπρο) συνήθως  μια δεσποινιδα και εναν νεαρο και κουμπαρο-κουμπαρα που ηταν ο πρωτος που ευρισκαν ισως υπηρχε ταξιμο εκτος χρονου οτι <<θα σε στεφανωσω>>.Την Πεμπτη η' Παρασκευη ζυμωναν τα ψωμια για το τραπεζι  του γαμου , τα στεφανοκολυκα και το κουμπαροκολυκο το οποιο στολιζαν με καραμελες. Το Σαββατόβραδο συνήθως  παραμονη του γαμου οι συμπεθεροι πήγαιναν στης νυφης  το σπιτι να γραψουν τα προικοσυμφωνα. Το προικοσυμφωνο  ηταν το χαρτι που εγραφαν τα προικια της νυφης και του γαμπρου  παρουσια του παππα του γαμπρου και της νυφης και 2 συγγενικων  προσωπων για μαρτυρες. Την Παρασκευη το βραδυ εβαζαν και 2 ανδρες  εναν  απο την μερια της νυφης και ενα απο τη μερια του γαμπρου συγγενικα προσωπα και γυριζαν ενα ενα τα σπιτια του χωριου και ελεγαν ( ειστε καλεσμενοι στη χαρα) Το Σαββατο πρωι παραμονή του γάμου γινοταν το ιδιο καλεσμα απο το γαμπρο την νυφη  , παραγαμπρο και παρανυφη , γυρίζαν όλο το χωριό για να προσκαλέσουν τους συγχωριανούς τους. Την ημέρα του γάμου, δεν επιτρέπεται να  δει  ο γαμπρός τη νύφη. Λιγο πριν απο το μυστήριο πηγαιναν οι λευτερες του χωριου στο σπιτι της νυφης να την ντυσουν και να της τραγουδησουν τραγουδια του γαμου τον νυφικατο (και να γραψουν το ονομα τους κατω απο το παπουτσι της νυφης) και αντιστοιχα οι λευτεροι στο σπιτι του γαμπρου.  Αφού λοιπόν τελειώναν με τα στολίσματα νύφης , γαμπρού , κουμπάρου , παρανυφης και παραγαμπρου και όλες οι παρόμοιες προετοιμασίες ,  ο γαμπρός μαζί με τους  γονεις του τους συγγενείς και τα όργανα που τον συνοδεύουν παιζοντας τον νυφικατο , ξεκινούν την γαμήλια πομπή προς το σπίτι της νύφης  όπου ο πατέρας της την ξεπροβοδίζει και την προσφέρει στον γαμπρό και όλοι μαζι  συνεχίζουν την πομπή για την εκκλησία για να γινη η στεψη , στον δρομο για την εκκλησια μαζι με τον νυφικατο οι συγγενεις εριχναν τουφεκιες. Μπροστα πηγαιναν τα οργανα και ακολουθουσε ο κουμπαρος με το δισκο  με τα στεφανα , το ζευγαρι των νεονυμφων οι παρανυφη με τον παραγαμπρο και οι γονεις του ζευγαριου και πισω τους ολοι οι καλεσμένοι. Αφου έφταναν  στην εκκλησιά παρατάσσονταν ο παραγαμπρος διπλα στο γαμπρο και η παρανυφη διπλα στη νυφη κρατώντας τις λαμπάδες και πισω από το ζευγάρι ο κουμπάρος η' κουμπάρα. Αρχιζε το μυστηριο του γάμου και ο κουμπάρος αλάλαζε τα στέφανα στα κεφαλια του ζευγαριού για να ακολουθήσει το κρασι και ο χορος του Ησαϊα που γυριζαν γυρω γυρω και ο κοσμος τους ερενε με ρυζι και κανενα κουφετο που επεφταν τα παιδια να τα αρπαξουν. Αφου το μυστήριο ολοκληρωθεί στην εκκλησία , επρεπε οι γονεις και οι συγγενεις να φιλησουν στεφανι και να δώσουν τις ευχές τους σ&ta